Badania profilaktyczne

Badania profilaktyczne

Z pośród  podstawowych obowiązków pracodawcy jest, zgodnie z Art. 229 § 4 k.p. niedopuszczenie do pracy osoby bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do podjęcia pracy na określonym stanowisku.

W zakresie obowiązków pracodawcy pozostaje właściwe określenie treści skierowania na badania lekarskie.
Zgodnie z jego treścią skierowanie to powinno zawierać:

  1. określenie rodzaju badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane (wstępne, okresowe, kontrolne)
  2. w przypadku osób przyjmowanych do pracy, pracowników,  lub osób przenoszonych na inne stanowiska pracy – określenie nazwy stanowiska pracy, na którym osoba ta ma być zatrudniona lub jest zatrudniona (w tym przypadku pracodawca może wskazać w skierowaniu dwa lub więcej stanowisk pracy,
    w kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu),
  3. w przypadku pracowników dopiero zatrudnionych lub udających się na badania okresowe – określenie stanowiska pracy, na którym jest zatrudniony, czyli wymienienie czynności wykonywanych na danym stanowisku, mających wpływ na rodzaj wykonywanych badań,
  4. informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.

Obowiązek pracodawcy

Warto podkreślić, że pracodawca ma bezwzględny obowiązek skierowania pracownika na badania profilaktyczne, natomiast ich zakres i ewentualny udział w nich lekarzy specjalistów danych dziedzin medycyny określa lekarz przeprowadzający badania.

Wobec pracownika uchylającego się od przeprowadzenia badań pracodawca może nie tylko zastosować karę porządkową, ale nawet rozwiązać z nim stosunek pracy w trybie natychmiastowym i to z jego winy.

Pracodawca nie ma obowiązku wysyłania pracownika do wykonywania badań wstępnych w sytuacji gdy:

1. Osoba jest zatrudniona przez tego samego pracodawcę i w tych samych warunkach  pracy oraz wykonujących takie same czynności, po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę pod warunkiem, że przerwa między tymi umowami była krótsza niż 30 dni.

2. Pracownik zmienia miejsce zatrudnienia i przedstawia nowemu pracodawcy aktualne orzeczenie lekarskie, które wykonał u poprzedniego pracodawcy. Nowy pracodawca może zaakceptować to orzeczenie, jeśli warunki pracy odpowiadają warunkom określonym w orzeczeniu. Takie uznanie ważności badań trzeba określić na podstawie orzeczenia, które musi być spójne względem skierowania na badania. Warunkiem jest również to, że od zakończenia pracy w poprzednim zakładzie może upłynąć nie więcej niż 30 dni.

Powyższą zasadę stosuje również, gdzie  pracownik  jest zatrudniony, ale chce podjąć pracę jednocześnie też u innego pracodawcy. Jeśli tylko warunki pracy będą zbieżne, to pracodawca może zaakceptować orzeczenie i odstąpić o kierowania na badania wstępne.

Wspomniane rozwiązanie wyklucza się u pracowników zatrudnianych przy pracach szczególnie niebezpiecznych. Przy tych pracach należy niezwłocznie skierować pracownika na badania wstępne.

Czynniki szkodliwe

Bardzo ważnym aspektem przy wypełnianiu skierowania jest zaznaczenie czynników niebezpiecznych na jakie jest narażona osoba kierowana na badania profilaktyczne. Oczywiście jeżeli takowe istnieją. Brak informacji o występowaniu na stanowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz brak aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, mających na celu ukierunkowanie badań profilaktycznych, może wpłynąć na zaniechanie wykonania odpowiednich badań medycznych wynikających ze wskazówek metodycznych i prowadzić do naruszenia wynikającego z rt. 15 k.p. obowiązku pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzić do negatywnych konsekwencji zdrowotnych dla pracownika, a w ostateczności także sankcji względem pracodawcy. Prawidłowa ocena dopuszczalności zatrudnienia pracownika na wskazanym w skierowaniu stanowisku pracy jest uzależniona od zakresu informacji o występujących na tym stanowisku uciążliwości oraz aktualnych pomiarów czynników szkodliwych.

Wobec tego uwzględnienie, podczas sporządzania skierowania, aktualnej oceny ryzyka zawodowego związanego z daną pracą, która jest elementem profilaktyki zdrowotnej w zakładzie i obowiązkiem każdego pracodawcy, wynikającym z rt. 226 k.p, wydaje się niezwykle istotne. Należy wskazać, że wytyczne dotyczące treści skierowania na badania profilaktyczne zawarte są w § 4 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe działające na pracownika przez okres dłuższy mogą spowodować obniżenie sprawności psychoruchowej lub zmianę w stanie zdrowia, w ostateczności doprowadzając do powstania choroby zawodowej.
 Czynniki szkodliwe dzielą się na:

  1. Czynniki fizyczne:
    1. hałas
    1. wibracja
    1. promieniowanie optyczne, jonizujące, laserowe,
    1. pole elektromagnetyczne
    1. pyły przemysłowe.
  2. Czynniki chemiczne:

Substancje i mieszaniny chemiczne stanowiące potencjalne zagrożenie :

  1.  Fizyczne ( wybuchowe, palne, utleniając, żrące, itd.)
    1. Dla zdrowia (toksyczność, rakotwórcze, uczulające, itd.)
    1. Dla środowiska
  2. Czynniki biologiczne
    1. Mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, grzyby, itp.) oraz wytwarzane przez nie toksyny i alergeny,
  3. Czynniki psychofizyczne:
    1. Obciążenia fizyczne (statyczne i dynamiczne),
    1. Obciążenia psychonerwowe.

Na druku skierowania, zatem wyszczególnia się czynniki szkodliwe lub obciążające występujące na stanowisku pracy w jakim osoba skierowana wykonuje swoje obowiązki służbowe. Na końcu, pod listą czynników, umieszczono rubrykę, gdzie wpisuje się łączną liczbę czynników szkodliwych i uciążliwych.

Orzeczenie lekarskie

Badanie profilaktyczne kończy się wydaniem orzeczenia przez lekarza medycyny pracy, stwierdzającym:

  • brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, lub
  • istnienie przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne wydaje orzeczenie lekarskie osobie badanej (kopia) oraz pracodawcy (oryginał). Orzeczenie (oryginał) wraz ze skierowaniem powinno trafić do akt osobowych pracowniczych.

W dobie pandemii, wprowadzono pewne zmiany, lecz o tym w następnym artykule.

Marek Woźniak –  Specjalista ds. BHP

Bibliografa: Kodeks Pracy  – Dział X, Dz.U.2016, poz. 2067

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.