Ergonomia pracy siedzącej

Nie od dziś wiadomo, że praca w pozycji siedzącej, wpływa na nasz organizm niekorzystnie. Obecnie, gdy Covid-19 zmusza wiele osób do pracy zdalnej, zasady ergonomii pracy siedzącej nabierają szczególnego znaczenia.

Co to jest ergonomia?

Ergonomia jest to interdyscyplinarna nauka, zajmująca się przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska i warunków pracy do anatomicznych oraz psychofizycznych cech człowieka. Przy zapewnieniu sprawnego, wydajnego oraz bezpiecznego wykonywania pracy, przy jak najniższym koszcie biologicznym.

Niestety zasady ergonomii często są bagatelizowane podczas projektowania stanowisk pracy. A to może wywołać niekorzystne skutki:

  • fizjologiczne, które są efektem przykładowo szkodliwej dla zdrowia pozycji przy pracy, nadmiernego lub powtarzającego się wysiłku,
  • psychofizjologiczne, które są powodowane nadmiernym obciążeniem umysłowym, stresem itp., powstającym np.  przy obsłudze, nadzorze lub konserwacji maszyny, obsłudze klientów.

Prawo pracy stanowi, że stanowiska pracy powinny być urządzone odpowiednio do rodzaju wykonywanych czynności oraz psychofizycznych właściwości pracowników uwzględniając zasady ergonomii, to jednak nie precyzuje tych wymagań.

Dlatego projektując stanowisko pracy, należy posługiwać się Polskimi Normami oraz zasadami opisanymi w literaturze fachowej.

Organizacja i wyposażenie stanowiska pracy biurowej.

Jeżeli jest to możliwość należy unikać wykonywania przez pracowników pracy statycznej. Przy takiej pracy, bardziej męczą się mięśnie, które pozostawały unieruchomione w stanie napięcia, niż partie mięśni, które wykonywały jakiekolwiek działania.
Straty energii można zmniejszyć, poprzez właściwą organizację stanowisk pracy z uwzględnieniem zasad ergonomii. Oczywiście nie jest możliwe całkowite wyłączenie obciążenia statycznego, lecz można go dosyć znacznie ograniczyć, przykładowo poprzez zapewnienie zgodnie z zasadami ergonomii wyposażenia biurowego.

Odpowiednie siedzisko

Siedzący tryb pracy może przyczynić się do bólu i zwyrodnień dolnej części kręgosłupa. Przeciwdziałać tym skutkom można za pomocą dobrze dobranego, regulowanego krzesła. Podstawowe zasady regulacji siedziska zakładają, że:

  • stopy spoczywają swobodnie na podłodze,
  • miednica znajduje się nie niżej niż kolana,
  • podłokietniki umieszczone są tak, by nie było potrzeby unoszenia barków,
  • oparcie wspiera głównie dolną część kręgosłupa,
  • tapicerka jest miękka oraz przepuszcza powietrze.

Konstrukcja siedziska do pracy biurowej ma zapewnić stabilność poprzez wyposażenie podstawy w pięć podpór i umożliwiać pracownikowi regulację wysokości płyty siedziska w zakresie: 400-500 mm. Powinna być również zapewniona możliwość:

  • pochylenia płyty siedziska w kierunku do tyłu w zakresie 3 do 6° i oparcia w zakresie 100-100°
  • regulacji pionowej oparcia i poziomego obrotu siedziska.

Szerokość płyty siedziska do pracy biurowej, powinna wynosić co najmniej 400 mm, a szerokość oparcia nie mniej niż 360 mm.

Pozostałe elementy stanowiska pracy siedzącej

  • Jeśli biurko jest nieco za wysokie i nie można go obniżyć za pomocą regulacji ustawienia blatu lub skorzystać z podnóżka. Podnóżek jest elementem kompensującym różnice wzrostu
    i długości kończyn dolnych pracownika. Ważne, aby pamiętać ,żeby powierzchnia  podparcia stóp wynosiła 300-500 mm a zakres kąta pochylenia wynosił 0-25°
  • Oprócz siedziska pracy zadbać należy także o odpowiednie ułożenie biurka. Po pierwsze, trzeba pamiętać o odpowiedniej ilości miejsca na nogi. Po drugie, blat stołu powinien znajdować się na tej samej wysokości, co łokcie.

 

Kolejnym ważnym aspektem pracy siedzącej jest odpowiednie rozmieszczenie narzędzi pracy na biurku. Należy je ułożyć tak, by zapewnić jak najmniejsze obciążenie ciała. Należy brać pod uwagę takie kryteria jak masa przedmiotu oraz częstotliwość jego używania. Im jest on lżejszy lub rzadziej używany, tym dalej można go umieścić.

Nie zapominaj o przerwach w pracy

Praca na siedząco także męczy. Pozostajemy w jednej pozycji przez długi okres czasu, przez co obciążamy stale część mięśni, podczas gdy inne w ogóle nie pracują. Na każdą godzinę pracy potrzebujemy około 5 minut przerwy. Nie należy jednak odpoczywać w pozycji siedzącej. Najlepszym rozwiązaniem są proste ćwiczenia.

Praca zdalna w dobie Covid-19

Obecnie znaczy odsetek ludzi pracuje zdalnie w warunkach domowych, gdzie najczęściej o zasadach ergonomii się zapomina. Dlaczego? W domu czujemy się bardziej komfortowo niż w pracy. Dlatego też pozwalamy sobie na większy luz. Niektórzy wykonują swoja pracę siedząc w wygodnym fotelu a inni przy blacie kuchennym. Niezależnie od tego zapomina się o podstawowych zasadach ergonomii pracy siedzącej.
Wygląda na to, że schorzenia związane z praca siedzącą jeszcze bardzie się nasilą i wpłyną niekorzystny na ogólny stan zdrowia naszego społeczeństwa.

Bibliografia: Bogdan Rączkowski, BHP w praktyce, wyd. XVII

specjalista ds. BHP Marek Woźniak

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.