Probiznes - Portal Promujący Polską Przedsiębiorczość
   dokumenty do pobranialogowanie dla partnerówinformacjekontaktznajdź nas na Facebook
"Prawdziwe szczęście jest rzeczą wysiłku, odwagi i pracy." Honoré de Balzac

Koncepcja winy anonimowej w prawie cywilnym KATEGORIA: Prawo

Wina, jako jeden z czterech modeli odpowiedzialności wyrażonych w przepisach prawa cywilnego (obok zasady bezprawności, ryzyka i słuszności) definiuje zasadę odpowiedzialności cywilnej za czyn, którego popełnienie powszechnie kojarzone jest z działaniem ściśle określonej osoby. Niejednokrotnie wskazanie tej indywidualnie oznaczonej osoby przysparza jednak wiele trudności. Stąd też pragnę poświęcić szczególną uwagę konstrukcji winy anonimowej, która pozwala na przypisanie odpowiedzialności podmiotowi jako całości, jeżeli możliwe będzie wykazane,
iż zawiniła osoba wchodząca w skład jego struktury.

Konstrukcja winy anonimowej ma istotne znaczenie w obrocie gospodarczym, a jej praktyczne zastosowanie podkreśla się w szczególności w tzw. „procesach medycznych”, kiedy to pacjent występuje z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko całej placówce medycznej, stąd też tej formie wykorzystania omawianej przeze mnie konstrukcji zamierzam poświęcić kilka słów.

W obecnych czasach normą jest, iż w całym procesie źle poprowadzonego leczenia bierze udział wiele osób i niezwykle trudnym jest konkretne wskazanie osoby, która zawiniła i której można przypisać co najmniej niedbalstwo oraz powiązać jej zawinione działanie z wyrządzoną szkodą na zdrowiu pacjenta. W takiej sytuacji pociągnięcie placówki medycznej do odpowiedzialności możliwe jest właśnie na zasadzie winy anonimowej, która wymaga jedynie wykazania, iż zawinić musiała jakakolwiek osoba wchodząca w składu podmiotu leczniczego w momencie wyrządzenia szkody pacjentowi.

Wina anonimowa znana jest już od początku XX wieku, a jej korzenie przypisuje się administracyjnemu prawodawstwu francuskiemu. W polskiej judykaturze koncepcja ta po raz pierwszy pojawiła się w treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1965 r. (sygn. II Cr 2/65), kiedy to jeszcze odpowiedzialność szpitali zespojona była z odpowiedzialnością Skarbu Państwa. Od początku XXI w. wina anonimowa jest regularnie stosowana zarówno w orzecznictwie sądów powszechnych, jak i Sądu Najwyższego.

Wskazać jednak należy, iż wyżej określony model odpowiedzialności od dawna stwarza wśród przedstawicieli doktryny wiele wątpliwości, gdyż po pierwsze niezwykle zaostrza przesłanki odpowiedzialność na zasadzie winy, a po drugie prowadzi do jej obiektywizacji.
Powyższe spotkało się z niezwykle zażartą dyskusją m. in. pomiędzy prof. A. Szpunarem, a prof. M. Safjanem na łamach periodyku „Państwo
i Prawo”, do której odsyłam celem przybliżenia problemów interpretacyjnych związanych ze stosowaniem omawianej przeze mnie konstrukcji.

Zasadniczą wątpliwością w stosowaniu konstrukcji winy anonimowej jest całkowite pominięcie subiektywnego elementu winy, rozumianego jako negatywne nastawienie psychiczne sprawcy co do popełnionego czynu pozwalającego na przypisanie umyślności (w formie zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego) lub nieumyślności (w formie lekkomyślności lub niedbalstwa). Nadto przesłanki tej odpowiedzialności niebezpiecznie graniczą z odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka i bezprawności. Wreszcie wina anonimowa nie posiada legalnej definicji
w przepisach prawa cywilnego, jest ona dekodowany z przepisów art. 415, 416, 429 lub 430 Kodeksu cywilnego – których to konstrukcja jednoznacznie oparta została na zasadzie winy w rozumieniu tradycyjnym.

W moim odczuciu powyższe ryzyko odejścia od utrwalonej definicji winy składającej się z elementu obiektywnego w formie bezprawności oraz wyżej opisanego elementu subiektywną nie wydaje się być jednak wygórowaną ceną w odniesieniu do korzyści, jakie wina anonimowa przysparza adresatom leczenia, a zatem pacjentom. Wskazać bowiem należy, iż pacjenci udając się po świadczenie medyczne do podmiotu leczniczego nie powierzają swojego dobra konkretnym osobom, a całej placówce. Będąc zainteresowanym poprawą stanu zdrowia nie kładą zazwyczaj nacisku na to, kto będzie bezpośrednio odpowiedzialny za podejmowanie konkretnych działań. To podmiot leczniczy jest głównym organizatorem procesu leczenia i nie ulega wątpliwości, iż to podmiot ten winien ponosić odpowiedzialność za błędy medyczne, szczególnie w sytuacji, gdy odpowiedzialność odszkodowawcza podmiotów leczniczych co do zasady nie jest oparta na zasadzie bezprawności, ryzyka, czy słuszności, ale na zasadzie winy, a zatem koniecznym jest jej wykazanie.

Co ważne, konstrukcja ta polepsza także pozycję procesową pacjenta. Wskazać bowiem należy, iż zarówno sąd orzekający, jak i biegli sądowi, których opinia w procesach medycznych jest normą bazują głównie na dokumentacji medycznej, którą do akt sprawy przedkłada podmiot leczniczy będący jednocześnie pozwanym. Niejednokrotnie, zapewne z przyczyn mających swoje źródło w niedbałości, nie jest możliwym zdefiniowanie na podstawie tejże dokumentacji, kto był odpowiedzialny za konkretny etap leczenia lub dany zabieg. W sytuacji, w której pacjent musi jedynie powiązać wyrządzenie szkody z faktem swojego pobytu w placówce oraz wykazać, iż w stosunku do niego osoby wchodzące w skład struktury podmiotu nie dochowały należytej staranności kwestia wykazania zasadności powództwa jest zdecydowanie prostsza.

Mając jednak na uwadze wątpliwości co do powyższej konstrukcji zapraszam do dyskusji.

TAGI: WINA, PRAWO CYWILNE, ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA

REKLAMA

Wikpol

OFERTA SPECJALNA

ogólnopolska karta rabatowa

CIASTECZKA (COOKIES)

Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celach funkcjonalnych. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Możesz samodzielnie zarządzać cookies zmieniając odpowiednio ustawienia Twojej przeglądarki. Więcej informacji o cisateczkach znajdziesz tutaj.

KONTAKT

EXIMUS - Centrum Obsługi Biznesu

ul. Gorzkowska 4 | 33-300 Nowy Sącz

tel. 795 665 592 | e-mail: probiznes@probiznes.biz.pl

NIP: 734-17-47-212 | REGON: 492925627

NASI PARTNERZY STRATEGICZNI

synerge.pl eximus.biz.pl webfor.pl netakor.com.pl bogdanski.pl kancelaria-bonkowski.pl