Instalacja pneumatyczna w warsztacie samochodowym

Instalacja pneumatyczna w warsztacie samochodowym

Instalacja pneumatyczna oraz zaopatrzenie i przygotowanie powietrza w małym warsztacie samochodowym. Czy na początek wystarczy zakup odpowiednio wydajnego
i dużego kompresora?

Artykuł skierowany jest do małych warsztatów samochodowych, hobbistów prowadzących swój niewielki warsztat z pasji, oraz osób dopiero zaczynających swoją działalność i będących w trakcie planowania rozmieszczenia instalacji. W tym artykule dowiesz się na co zwrócić uwagę planując zaopatrzenie w sprężone powietrze
i jak należy je odpowiednio przygotować. Budowa i projektowanie instalacji zostanie omówione w osobnym artykule.

 

Sprężone powietrze – gdzie jest wykorzystywane?

Ze sprężonego powietrza korzystają warsztaty samochodowe o różnych specjalizacjach. Możemy się spotkać z nim w zakładach wulkanizacyjnych, w lakierniach, firmach zajmujących się regeneracją podzespołów samochodowych (np. głowic silnikowych) oraz w najbardziej ogólnych i powszechnych warsztatach samochodowych. Sprężone powietrze wykorzystuje się też w dużych zakładach przemysłowych. Sprężone powietrze jest dzisiaj powszechnie wykorzystywane w samochodach ciężarowych do układów hamulcowych oraz zawieszenia, ale jest też codziennie wykorzystywane przez każdego użytkownika pojazdu, który posiada opony, w których jest ono czynnikiem roboczym. Widać zatem, że sprężone powietrze jest powszechnie wykorzystywane
w różnych gałęziach przemysłu oraz motoryzacji.

 

Jaką rolę pełni sprężone powietrze w warsztacie?

Sprężone powietrze ma wiele zastosowań w warsztacie samochodowym oraz innych pokrewnych przedsiębiorstwach, ale te zastosowania można podzielić na kilka grup według prostej zasady:

– napęd narzędzi (np.. klucz udarowy, młotek udarowy, szlifierka pneumatyczna)

– czynnik roboczy (np. pistolet lakierniczy, przecinarka plazmowa, piaskarka)

Przygotowanie powietrza – dlaczego należy to robić?

Niestety nie wystarczy podpiąć narzędzia przewodem narzędzia pneumatycznego i zacząć z niego korzystać. Sprężone powietrze ma w sobie dużo wilgoci oraz zanieczyszczeń. Skraplanie się wody wynika z termodynamiki. Powietrze będąc gwałtownie sprężane rozgrzewa się, a będąc już w zbiorniku schładza się i dlatego skrapla się w nim woda, którą należy regularnie usuwać ze zbiornika aby zapobiec korozji, ale również należy ją, oraz wszelkie zanieczyszczenia usunąć z powietrza, które jest podawane do narzędzi.
Wniosek: Nie wystarczy kupić kompresora, przewodów pneumatycznych oraz narzędzi i zacząć z nich korzystać. Należy stworzyć narzędziom odpowiednie warunki pracy, by działały w sposób właściwy oraz niezawodny.

Przygotowanie powietrza – jak się do tego zabrać?

Przede wszystkim należy zastanowić się jakich narzędzi będziesz używać i gdzie będziesz ich używać, i właśnie tam należy doprowadzić odpowiednio przygotowane powietrze.

Dla narzędzi, dla których sprężone powietrze stanowi napęd należy pamiętać o jego wstępnym przefiltrowaniu i osuszeniu ale koniecznie trzeba zadbać aby powietrze było naolejone,
czyli zaopatrzone w odpowiedni środek smarny. Jeżeli to nie zostanie dopilnowane to elementy ruchome narzędzia ulegną degradacji lub całkowitemu uszkodzeniu. Takie awarie występują dopiero po jakimś czasie, ale wszyscy producenci narzędzi pneumatycznych zastrzegają wyłączenie gwarancji, jeżeli urządzenie pracowało na nieodpowiednio przygotowanym powietrzu – można to bardzo łatwo zweryfikować.

Dla narzędzi, dla których sprężone powietrze jest czynnikiem roboczym należy zwrócić uwagę na jego odpowiednie przefiltrowanie i osuszenie. Nie wszystkie urządzenia wykorzystujące powietrze jako czynnik roboczy potrzebują powietrza wysokiej jakości (np. piaskarka) ale już na przykład przecinarka plazmowa powinna mieć powietrze jak najbardziej suche, a pistolet lakierniczy niemal idealnie czyste i osuszone – nie chcielibyśmy, żeby zanieczyszczenia, olej, wilgoć dostały się na wykonywaną właśnie powłokę lakierniczą!!!

Proszę więc zwrócić uwagę, że klucz udarowy i pistolet lakierniczy to skrajne przypadki potrzebujące zupełnie inaczej przygotowanego powietrza i nie będące w stanie pracować na powietrzu przygotowanym pod to drugie. Klucz udarowy na dobrze przefiltrowanym i osuszonym powietrzu uszkodzi się, ponieważ nie będzie dostawał środków smarnych, za to niedokładne przefiltrowanie
i naolejenie powietrza podanego do pistoletu lakierniczego zniszczy efekt naszej pracy!

Ciśnienie pracy narzędzia

W poprzednich częściach artykułu były wymieniane różne narzędzia pneumatyczne i sposoby przygotowania dla nich powietrza z punktu widzenia jego przefiltrowania, osuszenia czy naolejenia. Co jednak z ciśnieniem sprężonego powietrza? Czy im wyższe tym lepiej? Czy są idealne i uniwersalne wartości ciśnienia dla wszystkich narzędzi?

-Trudno, żeby wszystkie urządzenia pracowały na jednej, uniwersalnej wartości ciśnienia skoro jak wykazałem pełnią one zupełnie różne funkcje i potrzebują inaczej przygotowanego powietrza. Tak jest również z ciśnieniem pracy. Dla konkretnego urządzenia idealne ciśnienie może być wartością stałą lub zmienną, regulowaną podczas pracy. Niektóre urządzenia posiadają wewnętrzną regulację ciśnienia. Dla klucza udarowego im wyższe ciśnienie powietrza tym większy moment odkręcania – zbyt niskie ciśnienie nie pozwoli odkręcić śruby nawet najlepszym kluczem udarowym. Dla przecinarki plazmowej ciśnienie powinno być dopasowane do wartości natężenia prądu oraz do prędkości cięcia. Zbyt duże ciśnienie powietrza będzie utrudniać zajarzenie łuku elektrycznego. Dla pistoletu lakierniczego zbyt niskie ciśnienie spowoduje, że powłoka lakiernicza będzie przypominać swoją strukturą „skórkę pomarańczy” ale zbyt wysokie ciśnienie też nie jest wskazane. Należy zawsze wykonać natrysk próbny i wyregulować na pistolecie ciśnienie do parametrów które potrzebujemy aby polakierować dany element, czyli ustawiamy wartość ciśnienia każdorazowo przed pracą.

Urządzenia przygotowania powietrza

Reduktor – służy do zmniejszania wartości ciśnienia do odpowiedniej, której potrzebujemy do pracy. Reduktor najczęściej ma wbudowany manometr, który wskazuje osiągniętą wartość ciśnienia. Ciśnienie w instalacji sprężonego powietrza powinno być zawsze nadciśnieniem w stosunku do ciśnienia, które chcemy mieć na wyjściu, ustawiając je na reduktorze.

Rys. 1. Reduktor z manometrem

Filtr, odwadniacz – filtruje powietrze z cząstek stałych, które wraz z powietrzem są transportowane po całej instalacji. Te cząstki to nieodfiltrowane na wejściu do kompresora zanieczyszczenia
oraz produkty zużycia sprężarki. Filtr pochłania również wilgoć, której w instalacji jest bardzo dużo i należy ją usuwać. Każdy wkład filtra ma określaną wielkość w mikronach którą jest w stanie przepuścić, dlatego przy dokładnym filtrowaniu stosuje się kilka stopni filtracji.

Rys. 2. Zespół trzech filtrów z reduktorem i manometrem

Filtr, naolejacz – Filtruje powietrze z cząstek stałych i odwadnia w sposób zgrubny, a potem podaje środek smarny.

Rys. 3. Filtr z reduktorem w zespole z naolejaczem

Czy istnieje alternatywa dla tego typu urządzeń przygotowujących powietrze?

Tego typu urządzenia najczęściej montuje się na pionowych, płaskich powierzchniach np. ścianach czy obudowach. Najczęściej urządzenia przygotowujące powietrze do odpowiednich wartości parametrów są stałymi elementami instalacji. Co jeżeli nie potrzebujemy budować instalacji pneumatycznej w warsztacie lub najczęściej pracujemy w sposób mobilny przestawiając często kompresor i podpinając „bezpośrednio do niego” narzędzie?

Wszystkie reduktory, filtry i naolejacze można spotkać też w wersji kompaktowej, montowanej bezpośrednio na urządzenie.

                                                      

Rys. 4. Od lewej: filtr odwadniacz, reduktor, naolejacz

Jest to lepsze jeśli musimy być mobilni lub jeśli mamy tylko kilka narzędzi pneumatycznych, ale zupełnie nie ma to sensu, jeżeli pracujemy stacjonarnie, na dobrze wyposażonym stanowisku
mając do dyspozycji wiele narzędzi pneumatycznych. Bez sensu jest kupowanie i montowanie tego typu przystawek bezpośrednio do każdego narzędzia, jeżeli można przygotować powietrze zbiorczo
dla wszystkich narzędzi z podziałem na dwie wspomniane we wcześniejszej części artykułu grupy. Trzeba też wziąć pod uwagę, że montaż takiej przystawki do pistoletu lakierniczego czy do klucza pneumatycznego zwiększa rozmiary sztywnej części narzędzia utrudniając manipulowanie nim oraz zwiększa jego masę, którą osoba pracująca narzędziem musi dźwigać, co ma wpływ na szybkość i jakość pracy.

Sposób przygotowania powietrza jest ważniejszy niż wydajność kompresora. Kompresor podpięty do instalacji zawsze można wymienić na większy, dołożyć inny, czy zamontować dodatkowy zbiornik, zależnie od zapotrzebowania wynikającego z charakteru pracy warsztatu, natomiast kluczowe w jest rozmieszczenie instalacji i odpowiednie przygotowanie powietrza.

mgr inż. Jakub Gagatek
Specjalista ds. Eksploatacji Pojazdów Samochodowych

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *